INSIDEN pokok tumbang yang menghempap sebuah kenderaan baru-baru ini telah mencetuskan perbincangan serius mengenai tahap keselamatan pengurusan landskap bandar, khususnya melibatkan pokok-pokok matang di kawasan tumpuan awam.
Kejadian tersebut mengakibatkan kecederaan serius kepada mangsa akibat dihempap pokok yang patah.
Walaupun mangsa dilaporkan terselamat, insiden berkenaan menimbulkan kebimbangan orang ramai kerana berlaku di laluan utama yang sering digunakan oleh penduduk setempat. Pokok matang di kawasan bandar memainkan peranan penting dalam mengekalkan keseimbangan ekologi, mengurangkan kesan pulau haba, serta meningkatkan kualiti persekitaran hidup.
Namun, apabila pokok-pokok ini tidak diselenggara secara menyeluruh, ia boleh bertukar menjadi ancaman keselamatan, terutamanya ketika berlakunya cuaca ekstrem seperti hujan lebat dan angin kencang.
Menurut pemerhatian pakar landskap, banyak pokok bandar berusia puluhan tahun berdepan masalah struktur dalaman seperti reput akar, rongga batang dan ketidakstabilan tanah. Masalah ini sering tidak dapat dikesan melalui pemeriksaan visual semata-mata, sekali gus meningkatkan risiko kejadian pokok tumbang secara tiba-tiba.
Tindakan dan penjelasan MBSA
Mengulas insiden tersebut, Majlis Bandaraya Shah Alam (MBSA) memaklumkan bahawa kerja-kerja penyelenggaraan landskap termasuk pemangkasan dan penebangan pokok mati telah dijalankan secara berkala sepanjang tahun 2025 dan awal 2026.
Bagaimanapun, pihak berkuasa tempatan itu tidak menolak kemungkinan kewujudan kerosakan dalaman pada pokok terlibat yang tidak dapat dikenal pasti lebih awal.
Sejurus selepas kejadian, MBSA bertindak pantas dengan menutup laluan terlibat, menjalankan kerja pembersihan serta memastikan keselamatan pengguna jalan raya. Pemeriksaan lanjut terhadap pokok-pokok berhampiran turut dilaksanakan
sebagai langkah berjaga-jaga bagi mengelakkan insiden berulang.
Walaupun tindakan segera diambil, pelbagai pihak berpandangan insiden ini perlu dijadikan titik tolak kepada penambahbaikan dasar pengurusan pokok bandar. Pendekatan konvensional yang terlalu bergantung kepada pemeriksaan visual dilihat tidak lagi mencukupi, terutamanya di kawasan berisiko tinggi seperti jalan utama, kawasan kampus, sekolah dan hospital.
Antara langkah yang dicadangkan termasuk pelaksanaan audit arborikultur berasaskan teknologi, seperti ujian rintangan akar dan tomografi dalaman untuk mengesan kerosakan struktur yang tidak kelihatan. Kaedah ini membolehkan pihak berkuasa mengenal pasti pokok berisiko tinggi sebelum berlaku kejadian tidak diingini.
Selain itu, pembangunan sistem pemetaan digital pokok bandar juga dicadangkan bagi memudahkan pemantauan, perancangan penyelenggaraan dan pengurusan jangka panjang. Melalui data yang tersusun, tindakan pencegahan dapat dilakukan secara
lebih berfokus dan berkesan.
Penyelenggaraan proaktif dan penggantian spesies
Pakar turut menekankan kepentingan penyelenggaraan proaktif, termasuk pemangkasan berkala untuk mengurangkan beban dahan, terutamanya sebelum musim hujan. Langkah ini mampu mengurangkan tekanan struktur pada pokok dan seterusnya mengurangkan risiko tumbang.
Dalam jangka panjang, penggantian pokok tua atau spesies yang mempunyai sistem akar lemah dengan spesies yang lebih sesuai untuk persekitaran bandar perlu dipertimbangkan. Pemilihan spesies yang tahan cuaca, mempunyai struktur akar kukuh dan sesuai dengan ruang bandar dilihat sebagai pelaburan penting demi keselamatan awam.
Iktibar untuk semua PBT
Insiden pokok tumbang di Shah Alam ini bukan sekadar kejadian terpencil, sebaliknya satu peringatan kepada semua pihak berkuasa tempatan di negara ini. Pengurusan landskap bandar perlu dilihat sebagai aspek keselamatan awam
yang kritikal, setara dengan penyelenggaraan jalan raya dan bangunan.
Pendekatan berasaskan sains, teknologi termaju dan pencegahan harus diperkasakan bagi memastikan kehijauan bandar dapat dikekalkan tanpa mengorbankan keselamatan komuniti. Tanpa langkah proaktif dan bersepadu, risiko kejadian seumpama ini akan terus menghantui kawasan bandar yang pesat membangun.
Sr Dr. Amir Fasha Mat Isa
Fakulti Alam Bina,
Universiti Teknologi MARA (UiTM) Cawangan Perak
