BARU-BARU ini timbul kontroversi apabila penggunaan dewan sekolah vernakular tidak dibenarkan bagi satu majlis yang melibatkan penyajian minuman beralkohol. Beberapa pemimpin parti politik yang mewakili masyarakat Cina — termasuk MCA, DAP dan Gerakan tampil menyatakan bantahan dan memberi amaran kepada kerajaan terhadap keputusan tersebut.
Namun begitu, ramai yang seolah-olah terlepas pandang konteks sejarah dan perundangan sebenar kewujudan sekolah vernakular di Malaysia. Kewujudan sekolah ini diiktiraf di bawah Perlembagaan Persekutuan dan Akta Pendidikan 1996 (Akta 550). Sekolah jenis kebangsaan ini menggunakan bahasa Cina atau Tamil sebagai bahasa pengantar utama.
Walau bagaimanapun, asal-usul sistem ini berpunca daripada zaman penjajahan, apabila sistem persekolahan dipisahkan mengikut kaum dan bahasa.
Dalam konteks Malaysia moden, kesinambungan sekolah vernakular lebih banyak dipertahankan atas dasar akomodasi politik berbanding satu dasar pendidikan kebangsaan yang bersatu. Namun, sekolah-sekolah ini tetap menerima bantuan kewangan, peruntukan tanah serta pelbagai bentuk sokongan lain daripada kerajaan — semuanya bersumber daripada bajet pendidikan negara yang sepatutnya digunakan untuk pembangunan pendidikan rakyat secara menyeluruh.
Maka timbul persoalan apabila sekolah vernakular, yang menikmati hasil bantuan kerajaan, dalam masa sama mahu menolak dasar nasional apabila ia tidak selari dengan kehendak politik atau budaya mereka. Jika sekolah-sekolah ini ingin terus berada dalam sistem pendidikan kebangsaan, mereka juga perlu menghormati garis panduan dan nilai moral yang menjadi asas kepada sistem pendidikan negara — termasuk dasar berhubung moral awam dan keharmonian sosial.
Pengiktirafan Undang-Undang dan Had Kawalan Kerajaan
Mahkamah Rayuan telah menegaskan bahawa sekolah vernakular adalah sah di sisi Perlembagaan, dan penggunaan bahasa Cina dan Tamil sebagai bahasa pengantar tidak bercanggah dengan Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan. Akta Pendidikan 1996 turut mengiktiraf sekolah jenis kebangsaan sebagai sebahagian daripada sistem pendidikan negara.
Namun, pengiktirafan ini tidak bermaksud sekolah-sekolah tersebut berada sepenuhnya di bawah kawalan langsung kerajaan. Sekolah jenis kebangsaan bantuan kerajaan beroperasi dengan mematuhi syarat-syarat yang ditetapkan oleh Kementerian Pendidikan, tetapi pada masa yang sama mereka mempunyai autonomi terhad dalam pengurusan dan hal ehwal komuniti. Oleh itu, kuasa kerajaan bersifat kawalan separa, bukan mutlak.
Bantahan yang dibangkitkan oleh pemimpin pro-sekolah vernakular terhadap larangan penganjuran majlis melibatkan alkohol di kawasan sekolah bukanlah sepenuhnya tidak berasas dari sudut undang-undang. Namun, jika kerajaan berhasrat untuk menyelaraskan semua sekolah — termasuk sekolah vernakular — di bawah rangka dasar moral dan pentadbiran yang seragam, langkah itu mesti dilakukan melalui pindaan undang-undang. Hanya Parlimen mempunyai kuasa untuk meminda atau menggubal undang-undang baharu bagi memperjelas hubungan antara kerajaan dan institusi vernakular.
Autonomi, Akauntabiliti dan Bantuan Awam
Perlu diperjelaskan bahawa sekolah vernakular swasta, seperti Sekolah Menengah Persendirian Cina (Chinese Independent Schools), tidak tertakluk kepada Akta Pendidikan 1996 dan oleh itu tidak terikat dengan dasar kerajaan seperti larangan penyajian alkohol di kawasan sekolah. Sekolah-sekolah ini dibiayai oleh komuniti masing-masing dan beroperasi secara bebas.
Sebaliknya, bagi sekolah jenis kebangsaan bantuan kerajaan, tuntutan terhadap autonomi penuh adalah bercanggah dengan kedudukan undang-undang mereka. Apabila sesebuah sekolah menerima bantuan kewangan, penempatan guru atau peruntukan tanah daripada kerajaan, sekolah itu tertakluk kepada dasar dan garis panduan nasional yang digariskan oleh Kementerian Pendidikan.
Jika ada sekolah vernakular yang memilih untuk tidak mematuhi dasar kerajaan, maka sewajarnya sekolah itu dikategorikan sebagai sekolah swasta, dan tidak lagi layak menerima bantuan atau kemudahan di bawah Akta Pendidikan 1996 mahupun mana-mana dasar pendidikan kebangsaan.
Perdebatan mengenai larangan penggunaan dewan sekolah bagi majlis yang melibatkan alkohol bukan sekadar isu pentadbiran kecil, tetapi mencerminkan persoalan lebih besar tentang autonomi, akauntabiliti dan kesepaduan nasional.
Malaysia perlu memperjelaskan kedudukan sebenar hubungan antara kerajaan dan institusi vernakular. Sekolah yang menerima dana awam mesti akur kepada dasar awam; sekolah yang ingin bebas daripada dasar tersebut harus berdikari sebagai institusi swasta.
Akhirnya, hanya Parlimen mempunyai kuasa untuk menyelesaikan isu ini secara tuntas. Melalui pembaharuan undang-undang yang jelas, Malaysia boleh melangkah ke arah sistem pendidikan yang lebih tersusun — yang menghormati kepelbagaian budaya tetapi tetap berteraskan tanggungjawab nasional.
————————
Iskandar Khoo Kuan Yiaw, Ahli ProWaris
