Oleh: Prof. Madya Dr Mohd Izwan Mahmud
PENGUMUMAN keputusan Sijil Pelajaran Malaysia (SPM) 2025 pada 31 Mac 2026 sekali lagi menjadi detik penting bagi pelajar dan keluarga di seluruh negara. Pada tahun ini, seramai, dengan 413,299 calon menduduki peperiksaan di seluruh negara.
Seramai 94.29 peratus calon layak menerima sijil, meningkat berbanding 92.0 peratus pada tahun 2024, manakala 13,779 calon (3.55 peratus) mencapai keputusan cemerlang dengan memperoleh gred A dalam semua mata pelajaran.
Jumlah ini mencerminkan skala besar sistem pendidikan negara serta kepentingan SPM sebagai pintu utama ke laluan ke peringkat pendidikan tinggi dan kerjaya masa depan. Walaupun statistik penuh pencapaian (seperti Gred Purata Nasional dan peratus kelulusan) lazimnya dihuraikan secara terperinci dalam laporan rasmi Kementerian Pendidikan Malaysia, trend beberapa tahun kebelakangan menunjukkan peningkatan prestasi.
Trend ini memberi gambaran bahawa semakin ramai pelajar mencapai tahap akademik yang membolehkan mereka melanjutkan pengajian ke peringkat tertiari. Namun, persoalan sebenar bermula selepas keputusan diperoleh; apakah bidang pengajian yang perlu dipilih?
Ramai pelajar berdepan dilema dalam menentukan hala tuju selepas SPM. Fasa ini merupakan titik peralihan penting daripada alam persekolahan kepada dunia pendidikan tinggi yang lebih mencabar dan kompleks. Dalam keadaan ini, pelajar sering tersepit antara beberapa faktor utama yang saling bertembung:
i. Minat peribadi: Sebahagian pelajar cenderung memilih bidang yang mereka minati seperti seni, psikologi, atau komunikasi. Namun, minat sahaja tidak selalu menjamin kejayaan sekiranya tidak disokong oleh keupayaan akademik atau peluang kerjaya yang jelas. Ada juga pelajar yang sebenarnya tidak pasti minat sebenar mereka kerana kurang pendedahan kepada pelbagai bidang sejak di bangku sekolah.
ii. Keupayaan akademik: Keputusan SPM sering dijadikan penanda aras kepada kebolehan pelajar. Namun, terdapat situasi di mana pelajar mempunyai minat yang tinggi dalam sesuatu bidang tetapi keputusan akademik tidak memenuhi syarat kemasukan. Sebaliknya, ada juga pelajar yang memperoleh keputusan cemerlang tetapi tidak pasti bidang yang sesuai dengan kecenderungan diri. Keadaan ini boleh menimbulkan kekeliruan dan rasa tidak yakin dalam membuat pilihan.
iii. Peluang kerjaya: Dalam dunia yang semakin kompetitif, faktor kebolehpasaran kerja menjadi pertimbangan utama. Pelajar sering didorong untuk memilih bidang yang dianggap “selamat” atau mempunyai permintaan tinggi seperti perubatan, kejuruteraan atau teknologi. Walau bagaimanapun, pemilihan berdasarkan peluang semata-mata tanpa mengambil kira minat
boleh menyebabkan pelajar hilang motivasi dalam jangka panjang.
iv. Harapan ibu bapa: Tidak dapat dinafikan bahawa ibu bapa memainkan pengaruh besar dalam keputusan anak-anak. Ada ibu bapa yang mempunyai harapan tertentu berdasarkan pengalaman hidup atau persepsi terhadap status sesuatu kerjaya. Walaupun niat ini biasanya baik, tekanan yang berlebihan boleh menyebabkan pelajar berasa terpaksa mengikut pilihan
yang bukan daripada kehendak sendiri.
Dalam konteks pemilihan bidang pengajian di peringkat tertiari, ibu bapa memainkan peranan yang signifikan dalam membantu anak membuat keputusan yang tepat dan berinformasi. Peranan ini merangkumi beberapa aspek utama seperti mengenal pasti potensi dan minat anak, memberikan sokongan emosi, menyediakan maklumat pendidikan dan kerjaya, serta menggalakkan komunikasi terbuka.
i. Mengenal pasti potensi dan minat anak – Ibu bapa perlu membantu anak mengenal pasti kekuatan diri, minat dan kecenderungan kerjaya. Aktiviti yang boleh dilakukan termasuk memerhati kecenderungan anak dalam pelbagai aktiviti akademik dan kokurikulum, membincangkan minat dan subjek kegemaran anak secara berkala, serta menggunakan instrumen penilaian minat dan personaliti sebagai panduan awal. Selain itu, pendedahan kepada pengalaman sebenar, seperti lawatan industri atau program “job shadowing”, dapat memberi gambaran praktikal kepada anak mengenai bidang yang
diminati.
ii. Memberi sokongan emosi – Keputusan SPM merupakan satu fasa yang boleh menimbulkan tekanan emosi kepada pelajar. Sokongan emosi daripada ibu bapa amat penting untuk membantu anak mengekalkan keyakinan diri dan motivasi. Bentuk sokongan ini merangkumi penerimaan terhadap keputusan anak tanpa perbandingan, memberi galakan secara positif, serta menjadi pendengar yang baik bagi membolehkan anak meluahkan kebimbangan atau kekeliruan yang dihadapi. Pendekatan ini membantu anak menghadapi cabaran dengan lebih tenang dan rasional.
iii. Menyediakan maklumat pendidikan dan kerjaya – Ibu bapa perlu peka terhadap pelbagai laluan pendidikan dan peluang kerjaya yang tersedia. Ini termasuk memberi maklumat mengenai laluan akademik seperti STPM, matrikulasi, dan asasi, serta laluan berorientasikan kemahiran seperti diploma. Ibu bapa juga disarankan mengakses maklumat rasmi melalui laman web institusi pendidikan, portal pengambilan pelajar, pameran pendidikan dan kerjaya, serta berunding dengan guru kaunseling di sekolah. Penyediaan maklumat yang tepat membolehkan anak membuat keputusan yang berasaskan fakta dan realistik.
iv. Menggalakkan komunikasi terbuka – Perbincangan terbuka antara ibu bapa dan anak membolehkan proses membuat keputusan dilakukan secara rasional dan bersama. Ibu bapa digalakkan menggunakan soalan terbuka yang mendorong anak untuk menzahirkan aspirasi, minat, dan kehendak mereka. Selain itu, perbincangan perlu dijalankan dalam suasana santai
tanpa tekanan atau arahan sepihak, bagi memastikan anak berasa dihargai dan bertanggungjawab terhadap pilihan yang dibuat.
Pendekatan ibu bapa yang bersifat membimbing, memberi sokongan, menyediakan maklumat tepat, dan menggalakkan komunikasi terbuka adalah elemen kritikal dalam membantu anak membuat keputusan pemilihan bidang pengajian yang sesuai. Pendekatan ini bukan sahaja membantu anak dalam membuat keputusan akademik, tetapi juga menyumbang kepada pembangunan kesejahteraan emosi dan persiapan menghadapi cabaran kerjaya di masa hadapan.
Keputusan SPM 2025 membuktikan pelajar terus menunjukkan pencapaian yang memberangsangkan. Namun, kejayaan sebenar tidak hanya bergantung kepada keputusan peperiksaan semata-mata, tetapi juga kepada ketepatan dalam memilih bidang pengajian dan laluan kerjaya. Dalam hal ini, ibu bapa bukan sekadar pemerhati, tetapi rakan strategik dalam membantu anak-anak membuat keputusan yang tepat. Dengan bimbingan yang seimbang dan sokongan berterusan, generasi muda bukan sahaja mampu berjaya dalam akademik, malah membina kerjaya yang bermakna dan berdaya saing.
Penulis dari Pusat Kajian Kepelbagaian Pendidikan,
Fakulti Pendidikan, Universiti Kebangsaan Malaysia.
